الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه أجمعين.
ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ނަމާދުކުރާއިރު ތަކުރާރުކޮށް ފާތިޙާ ސޫރަތް ކިޔަވައި، ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް މަދުވެގެން 17 ވަރަކަށް ފަހަރު އޭނާގެ ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ހިދާޔަތަށް އެދެއެވެ.
ފާތިޙާ ސޫރަތުގެ މާނައިގައިވެއެވެ.
އެންމެހައި ޚަލްޤުތަކުންނަށް ދުނިޔޭގައި ރަޙްމަތްލައްވާ އަދި އާޚިރަތްދުވަހުން މުއުމިނުންނަށް ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ރަޙްމަތްލައްވާ اللهގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. [1] އެންމެހައި ޙަމްދުޘަނާ ޙައްޤުވެގެންވަނީ اللهއަށެވެ. އެއީ ޢާލަމްތައް ހައްދަވާ ބޮޑުކުރައްވާ، އެތަކެތީގެ ވެރި އިލާހެވެ. [2] ރަޙްމާނުވަންތަ ރަޙީމުވަންތަ އިލާހެވެ. [3] ހިސާބުބައްލަވައި ޖަޒާދެއްވާ ދުވަހުގެ ވެރިއިލާހެވެ. [4] އަޅަމެން އަޅުކަންކުރަނީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހަށެވެ. އަދި އަޅަމެން ވާގިއެދެނީ ހަމައެކަނި އިބައިލާހުގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. [5] އަޅަމެންނަށް ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަށް މަގު ދައްކަވާނދޭވެ. [6] އެބޭކަލުންނަށް އިބައިލާހު ނިޢުމަތް ލެއްވި ބޭކަލުންގެ މަގެވެ. އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ކޯފާ ލެއްވުނުމީހުންގެ މަގެއްނޫނެވެ. އަދި މަގުފުރެދުނު މީހުންގެ މަގެއް ނުމެނޫންމެއެވެ. [7]
މިފަދައިން ތަކުރާރުކޮށް ހިދާޔަތަށް އެދުމުގެ ފައިދާއަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟
ފަހެ، ﷲގެ އަޅުތަކުންވަނީ ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތުން ހިދާޔަތަށް ބޭނުންޖެހިފައެވެ. އެކަންތައްތައް ބަޔާންކުރައްވާ އިބްނުލް ޤައްޔިމް رحمه الله ވިދާޅުވިއެވެ.
**********************************
“އަޅާއަށް ހިދަޔާތްލިބުމަށް އޭނާއަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި:
* ހިދާޔަތެއް ނުލިބި އޭނާ ކުރި ކަންތައްތައް: އެއީ އެކަމުގެ ޢިލްމެއް ނެތި ނުވަތަ އެކަމަށް ޢަމަލުނުކުރެވި ނުވަތަ ޤަޞްދެއް ނެތި ކުރެވޭ ކަންތައްތަކެވެ. ފަހެ އެކަންކަމުން ތައުބާވުމަށް އޭނާވަނީ ބޭނުން ޖެހިފައެވެ. އެކަންކަމުން ތައުބާވެވޭނީ ހިދާޔަތް ލިބިގެންނެވެ.
* އެކަމުގެ އަޞްލު ކުރުމަށް އޭނާއަށް ހިދާޔަތު ލިބުނަސް، އޭގެ ތަފްޞީލުތަކަށް އޭނާއަށް ހިދާޔަތު ނުލިބޭ ކަންތައްތައް: އެކަންކަމުގެ ތަފްޞީލު އެނގުމަށް އޭނާވަނީ ހިދާޔަތަށް ބޭނުން ޖެހިގެންނެވެ.
* ބައެއްކަންކަމުގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޭނާއަށް ހިދާޔަތް ލިބިގެންވުން: އެހެނަސް އޭނާ އެވަނީ އެކަމުގައި ހިދާޔަތު ފުރިހަމަވުމަށް ބޭނުންޖެހިފައެވެ. އެއީ ސީދާވެގެންވާ ހިދާޔަތުގެ މަތީގައި އެކަން ފުރިހަމަވުމެވެ. އަދި ހިދާޔަތުގެ މައްޗަށް ހިދާޔަތު ލިބުމެވެ.
* މުސްތަޤުބަލުގައި އޭނާ ހިދާޔަތަށް ބޭނުންވާނެ ކަންތައްތައް: އެއީ މާޒީގައި އޭނާއަށް ހިދާޔަތު ލިބުނު ފަދައިން އޭނާއަށް ބޭނުންޖެހޭނެކަމެކެވެ.
* އެއްވެސް އިޢުތިޤާދެއް ނެތި އޭނާ ކުރަމުންދާ ކަންތައްތައް: އެކަންކަމުގެ ޞައްޙަ އިޢުތިޤާދު އެނގެން އޭނާވަނީ ބޭނުންޖެހިފައެވެ.
* ރަނގަޅު ގޮތް ނޫން އެހެން ގޮތަކަށް އޭނާ އިޢުތިޤާދުކުރާ ކަންތައްތައް: އޭނާގެ ހިތުގައި އެވާ ބާޠިލު ޢަޤީދާ ނައްތާލޭފަދަ ހިދާޔަތަކަށް އޭނާވަނީ ބޭނުންޖެހިފައެވެ.
* އޭނާއަށް އެކަންކަންކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ބައެއް ކަންކަންވޭ: އެހެނަސް އެކަންކަން ކުރާނޭ ހިތްވަރެއް އޭނާ ކިބައިގައި ނުވެއެވެ. އެކަމުގައި އޭނާވަނީ ހިދާޔަތަށް ބޭނުންޖެހިފައެވެ.
* އޭނާ ބޭނުންވާ އަދި ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ ބައެއްކަންކަންވޭ: އެހެނަސް އެކަންކަން ކޮށްލުމަށް އޭނާއަށް ހިދާޔަތު ބޭނުންވެއެވެ.
* އެކަންކަންކުރުމަށް އޭނާއަށް ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިނުވާ އަދި ކުރަން ބޭނުންވެސް ނުވާ (ހެޔޮ ކަންތައްތައް) ވޭ: އޭނާއަށް އެކަންކަން ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަމާއި އެކަންކަން ކުރުމަށް ހިތް އެދުމަށް އޭނާވަނީ ހިދާޔަތަށް ބޭނުންޖެހިފައެވެ.
* ހިދާޔަތުގެ މަތީގައި އަދި ރަނގަޅު އިޢުތިޤާދާއި ނިޔަތެއްގެ މަތީގައި އޭނާ ކުރާ ކަންތައްތައް: އެކަންކަމުގައި ޘާބިތުވުމަށް އޭނާ ހިދާޔަތަށް ބޭނުންވެއެވެ.
އެހެންކަމުން އޭނާ އެދޭ ކަންކަމުގެ ތެރެއިން، ހިދާޔަތަކީ އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު ޙާޖަތްކަމުގައިވަނީ ވެފައެވެ. ފަހެ އެންމެ މާތް ޙާލަތުގައި މިކަމަށް އެދުމަށް ރަޙީމުވަންތަ ރައްބުވަނީ އެއިލާހުގެ އަޅާއަށް ފަރުޟުކުރައްވާފައެވެ. އެއީ ފަރުޟު ފަސްނަމާދުގައި ތަކުރާރުކޮށް އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތިންނެވެ. އެއީ އޭނާ އެކަމަށް ޟަރޫރީ ގޮތުން ބޭނުންޖެހިފައިވާ މިންވަރުގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. ދެން އެއަށްފަހު ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ މި ހިދާޔަތުގެ އަހުލުވެރިންގެ މަގަކީ ކޯފާލެއްވުނު މީހުންނާ މަގުފުރެދިގެން ދިޔަ މީހުންގެ މަގާ ތަފާތު މަގެއްކަމުގައެވެ.”
– އިބްނުލް ޤައްޔިމު رحمه الله ގެ ބަސްފުޅު ނިމުނީ –
**********************************
މަޞްދަރު: أسرار الصلاة لابن القيم (ص: 51- 52)